Ciekłe materiały pokryciowe cz1: oleje, ftalany, wyroby ftalowe, spirytusowe i nitrocelulozowe.

Udostępnij na...FacebookGoogle+TwitterLinkedInPinterestStumbleUpontumblrEmailDigg

lakierowanie

W produkcji mebli bardzo ważnym zagadnieniem jest dobranie odpowiedniego materiału błonotwórczego. W zależności od warunków użytkowania mebla, należy zastosować odpowiednie lakiery lub farby. Przy wykorzystaniu odpowiednich metod można uzyskać bardzo różne efekty. Dobranie nieodpowiedniej metody nanoszenia i materiału uszlachetniającego, może spowodować powstanie wad lakierniczych.

Ciekłe materiały pokryciowe składają się głównie z substancji błonotwórczej (termoplastyczna lub duroplastyczna) oraz ze spoiwa. W skład mogą wchodzić pigmenty, wypełniacze, barwniki, rozpuszczalniki, rozcieńczalniki, środki pomocnicze, utwardzacze, przyspieszacze, absorbery, fungicydy, nanocząsteczki itd. Dokładniejszy opis tych wszystkich składników znajduje się w innym artykule. Dziś zostaną opisane poszczególne grupy wyrobów, do których wchodzą:

  • olejowe i olejowo-żywiczne,
  • ftalowe i ftalowo modyfikowane,
  • spirytusowe i celulozowe,
  • rozpuszczalnikowe,
  • wodo-rozcieńczalne,
  • akrylowe,
  • epoksydowe proszkowe.


Wyroby olejowe i olejowo-żywiczne
składają się zwykle z czterech składników: olej schnący lub półschnący, żywica naturalna lub syntetyczna, rozpuszczalnik i rozcieńczalnik. Bardzo często dla skrócenia czasu schnięcia do oleju dodaje się sykatywy (najczęściej stosuje się kobalt). Rozróżniamy wyroby podkładowe i nawierzchniowe. Przez dobór odpowiednich składników możemy uzyskać oleje przeznaczone do wewnątrz pomieszczeń jak i na zewnątrz. Olej zapewnia odporność na działanie czynników atmosferycznych oraz dużą elastyczność powłoki. Dodatek żywic zapewnia zwiększenie twardości i połysku powłoki. Inne dodatki zapewniają przyspieszenie schnięcia i zwiększają odporność chemiczną. Wyróżniamy trzy typy olejów – chudy, średnio tłusty i tłusty. Oleje dobrze nadają się do zabezpieczania stolarki budowlanej, parkietów, małej architektury itp. Preparaty olejno-żywiczne bardziej nadają się do zabezpieczania mebli. Występują też pokosty naturalne(np. olej lniany) i syntetyczne. Są to oleje gruntujące bardzo dobrze schnące. Pokostami przygotowuje się powierzchnie przed dalszym wykończeniem.

Wyroby ftalowe i ftalowe modyfikowane

Są to wyroby o ogólnym zastosowaniu. Dają one powłokę o dobrej odporności na czynniki atmosferyczne. Posiadają dobrą rozlewność i mają krótszy czas schnięcia niż wyroby olejowe. Zwykle czas ten nie przekracza 16h. Często można zauważyć hybrydę wyrobu olejnego z ftalowym. Coraz częściej wyroby ftalonowe wypierają olejowe. Żywica ftalonowa powstaje z polimeru kwasów dikarboksylowych (w łańcuchu dwie grupy COOH) i z polioli (np. gliceryna). Żywica powstaje w wyniku reakcji kondensacji. Wyroby ftalowe dzielimy podobnie jak olejowe na chude, średnie tłuste i tłuste. Bardzo dobre efekty daje produkcja tej żywicy z oleju sojowego. Powłoka nie ulega żółknięciu. Po zmodyfikowaniu aminami uzyskujemy lakierowe wyroby piecowe. Powstają także hybrydy tych żywic np. ftalonowo-akrylowe, ftalonowo-epoksydowe. Odznaczają się krótkim czasem schnięcia. Dobrze nadają się do malowania stolarki budowlanej, galanterii drzewnej. Z uwagi na długi czas schnięcia nie przyjęła się ta grupa lakierów w masowym przemyśle drzewnym.

 Wyroby spirytusowe

Wyroby te są mieszaniną alkoholu z żywicami (kalafonia – żywica z iglastych drzew krajowych, szelak – żywica pozyskana z soku tropikalnego drzewa, damar – żywica z drzewa rosnącego w Malezji i Wietnamie). Uzyskana powłoka jest twarda i krucha więc dodaje się plastyfikator. Utwardzanie polega na odparowaniu alkoholu i zwykle trwa to do godziny. Wyroby tego rodzaju dobrze nadają się do malowania zabawek, galanterii drzewnej wyrobów pamiątkowych, mebli zabytkowych i do politurowania drewna.

Wyróżniamy kilka wyrobów spirytusowych:

  • lakier szelakowy – jest to mieszanina alkoholu i szelaku (wydzielina owadów). Zawartość szelaku w różnych mieszaninach waha się od 10 do 40%.
  • lakier spirytusowy – jest to mieszanina alkoholu i wosków naturalnych (np. szelak) jak i syntetycznych (np. ftalowo-formaldehydowe).
  • politura spirytusowa – powstaje poprzez rozpuszczenie szelaku w alkoholu denaturowanym. Rozróżniamy pięć grup politur. Sporządzenie białej politury wymaga zastosowania bielonego szelaku. Rozcieńczania politury dokonujemy poprzez dolewanie alkoholu.
  • nitropolitura – jest to politura sprzedawana w płatkach lub jako 20% roztwór. Jest to mieszanina szelaku i nitrocelulozy. Do rozcieńczenia stosuje się alkohol.
  • matyna – jest to roztwór szelaku z dodatkiem oleju rycynowego. Do rozcieńczania stosuje się alkohol. Występuje także matyna z dodatkiem żywic syntetycznych i matyna szelakowo- nitrocelulozowa. Obecnie tylko przy renowacji starych mebli i produkcji mebli stylowych stosuje się matynę i politurę.

Wyroby nitrocelulozowe

Jest to bardzo szeroka grupa wyrobów stosowanych już od bardzo dawna dających bardzo dobre powłoki. Często stosuje się te wyroby przy wykończeniu powierzchni drewna jak i tworzyw drzewnych. Powstało bardzo wiele różnych odmian tych wyrobów – łatwo szlifujące się, światłochronne, nawierzchniowe, podkładowe, matowe itd. Jest to lakier przeważnie jednoskładnikowy na bazie nitrocelulozy (działanie na celulozę np. z drewna kwasem azotowym i siarkowym). Ilość substancji błonotwórczej nie przekracza 30% a rozcieńczalnikiem jest alkohol. Powłoki są mało odporne na działanie ciepła, wody, chemikaliów, oraz wykazują małą odporność na czynniki atmosferyczne i mechaniczne. Materiały wykończeniowe tego typu głównie stosowane są przy produkcji mebli. Wynika to z krótkiego czasu schnięcia, korzystnych właściwości estetyczno-dekoracyjnych oraz łatwego nanoszenia. Przy szlifowaniu powłoki dochodzi do nagrzewania się powierzchni. Konieczne jest chłodzenie np. naftą, olejem wrzecionowym lub innymi substancjami. Ważne jest aby nie przekroczyć 400C. Często mówi się o tzw. caponie. Są to bezbarwne lakiery które nie zmieniają barwy drewna. Stosuje się je jako podkład np. pod wyroby chemoutwardzalne. Warstwa podkładowa zabezpiecza drewno przed kwasowym działaniem lakieru.

Czesław Kucharski

Zajmuję się pisaniem ciekawych artykułów na tematy związane z drewnem i technologią drewna.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Zapisz się do newslettera

Otrzymuj najnowsze informacje na swój adres e-mail!

Delicious Digg Facebook Favorites More Stumbleupon Twitter

Słów kilka…

Witamy na blogu poświęconym technologii drewna. Jest to równocześnie encyklopedia zawierająca zbiór haseł i terminów z dziedziny obróbki i przetwórstwa drewna.

Artykuły podzielone są na kilka kategorii tematycznych, natomiast encyklopedia jest uporządkowana alfabetycznie.